കുടുംബശ്രീ
കുടുംബശ്രീ
കേരളത്തിലെ ദാരിദ്ര്യനിർമാർജനവും സ്ത്രീശാക്തീകരണവും ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ജനകീയ സംവിധാനം
കേരളത്തിലെ ദാരിദ്ര്യനിർമാർജനം, സ്ത്രീശാക്തീകരണം, സാമ്പത്തിക സ്വയംപര്യാപ്തത, സാമൂഹിക വികസനം എന്നിവ ലക്ഷ്യമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജനകീയ സംവിധാനമാണ് കുടുംബശ്രീ. 1998-ൽ കേരള സർക്കാർ ആരംഭിച്ച കുടുംബശ്രീ പദ്ധതി തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സഹകരിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. സ്ത്രീകളെ അയൽക്കൂട്ടങ്ങളിലൂടെ സംഘടിപ്പിച്ച് അവരുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ പുരോഗതി ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും പ്രാദേശിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ജനപങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും കുടുംബശ്രീ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നു.
കുടുംബശ്രീയുടെ അടിസ്ഥാന ഘടകമാണ് അയൽക്കൂട്ടം. സ്ത്രീകളുടെ സമ്പാദ്യം, വായ്പ, കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം, സ്വയംതൊഴിൽ എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
വാർഡുതലത്തിൽ അയൽക്കൂട്ടങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുകയും പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
പഞ്ചായത്തുതലത്തിൽ കുടുംബശ്രീ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുകയും ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുമായും ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പുകളുമായും സഹകരിച്ച് വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
സ്ത്രീകളിൽ നേതൃത്വപാടവം, ആത്മവിശ്വാസം, തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവ വളർത്തുന്നു.
സമ്പാദ്യശീലം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ബാങ്ക് വായ്പകളുടെയും മറ്റ് സാമ്പത്തിക സേവനങ്ങളുടെയും പ്രയോജനം ലഭ്യമാക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യോൽപ്പന്ന നിർമാണം, തയ്യൽ, കൃഷി, കാറ്ററിങ് തുടങ്ങിയ സ്വയംതൊഴിൽ സംരംഭങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
കൂട്ടായ കൃഷി, പച്ചക്കറിക്കൃഷി, തരിശുഭൂമി കൃഷി എന്നിവയിലൂടെ വരുമാനവും ഭക്ഷ്യോൽപ്പാദനവും വർധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
ആരോഗ്യസംരക്ഷണം, പോഷകാഹാരം, സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും ക്ഷേമം, വയോജന പരിപാലനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ബോധവൽക്കരണവും ഇടപെടലുകളും നടത്തുന്നു.
മാലിന്യസംസ്കരണം, പരിസരശുചിത്വം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നു.
ഗ്രാമസഭകളിലും പഞ്ചായത്ത് വികസന ആസൂത്രണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിലും നടപ്പാക്കുന്നതിലും കുടുംബശ്രീ ഒരു പ്രധാന പങ്കാളിയാണ്. ഗ്രാമസഭകളിലൂടെ ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുക, അർഹരായ കുടുംബങ്ങളെ വിവിധ പദ്ധതികളെക്കുറിച്ച് അറിയിക്കുക, സ്ത്രീകൾക്ക് തൊഴിൽപരിശീലനവും സംരംഭകത്വ പിന്തുണയും ലഭ്യമാക്കുക, ശുചിത്വ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹകരിക്കുക തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കുടുംബശ്രീ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പഞ്ചായത്ത് ഭരണസമിതി, കുടുംബശ്രീ CDS, ADS, അയൽക്കൂട്ടങ്ങൾ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം പ്രാദേശിക വികസനത്തെ കൂടുതൽ ജനകീയവും ഫലപ്രദവുമാക്കുന്നു.
കുടുംബശ്രീ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക സ്വയംപര്യാപ്തത വർധിപ്പിക്കാനും കുടുംബവരുമാനം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പ്രാദേശിക തൊഴിൽസാധ്യതകൾ സൃഷ്ടിക്കാനും സാധിക്കുന്നു. കൂടാതെ, സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും നേതൃത്വഗുണങ്ങൾ വളർത്തുന്നതിനും പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമാക്കുന്നതിനും ഈ സംവിധാനം സഹായിക്കുന്നു. കൂട്ടായ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ സാമൂഹിക ഐക്യവും പരസ്പരസഹകരണവും ശക്തിപ്പെടുത്താനും കുടുംബശ്രീയ്ക്ക് കഴിയുന്നു.
ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ സമഗ്രവികസനത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ജനകീയ സംവിധാനമാണ് കുടുംബശ്രീ. ദാരിദ്ര്യനിർമാർജനം, സ്ത്രീശാക്തീകരണം, തൊഴിൽസൃഷ്ടി, സാമൂഹിക ക്ഷേമം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എന്നിവയിലൂടെ കുടുംബശ്രീ ഗ്രാമീണ സമൂഹത്തിന്റെ പുരോഗതിക്ക് സംഭാവന നൽകുന്നു. ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും കുടുംബശ്രീയും പരസ്പര സഹകരണത്തോടെയും ജനപങ്കാളിത്തത്തോടെയും പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ സുസ്ഥിരവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ പ്രാദേശിക വികസനം സാധ്യമാക്കാൻ കഴിയും.